English
تاریخ بروزرسانی : ۲۶ شهریور ۱۳۹۳
 
چهارشنبه، ۲۶ شهریور ۱۳۹۳, ۲۲:۰۲

نظارت بر کیفیت آب

تامین، تصفیه و توزیع آب برای کلان شهر های استان تهران که یکی از پرجمعیت ترین استان کشور است امریست بسیار پیچیده و دشوار که با تلاش شبانه روزی و بدون وقفه در حال انجام می باشد.
در این راستا عدم توجه به مقوله کیفیت آب می تواند تمام زحمات فوق را با شکست روبرو نماید. از این رو کنترل و پایش کیفی آب آشامیدنی شهرهای استان تهران در کنار سایر فعالیت های شرکت همواره با جدیت انجام می پذیرد.
کنترل کیفیت آب شرب در مراحل تولید، انتقال، تصفیه، ذخیره، شبکه توزیع و تخلیه پساب در شهرهای تحت پوشش شرکت آب و فاضلاب استان تهران از طریق واحد های کنترل کیفی انجام می شود. این واحد ها و آزمایشگاههای تحت پوشش آن در طی سالهای فعالیت خود ، بنا بر مقتضیات زمان، افزایش جمعیت، گسترش تاسیسات تامین و توزیع آب، افزایش آلاینده های محیط زیست و منابع آب، جمع آوری فاضلاب و ارتقای استانداردها، به تدریج توسعه و تکامل یافت و در حال حاضرشرکت آبفای استان تهران دارای 39 آزمایشگاه مجهز و تخصصی در زمینه آب و فاضلاب است و حدوداً 165 نفر پرسنل که بیش از 85 درصد آنها کارشناس و کارشناس ارشد هستند، امر حساس پایش و کنترل کیفی آب از منابع تامین تا نقاط مصرف وهمچنین پسابهای خروجی از تصفیه خانه های فاضلاب شهری را در حد مطلوب و منطبق بر استانداردهای کیفی(ملی، سازمان بهداشت جهانی WHO، سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت نیرو) در شهرهای استان تهران عهده دار می باشند. هم اکنون اغلب این آزمایشگاهها با استقرار سیستمIMS (Integrated Management System)دارای گواهینامههایی به شرح زیر می باشد :
  • سیستم مدیریت کیفیت ISO 9001-(2000): سازماندهی کلیه ی فعالیت هایی که روی کیفیت کار اثر گذار می باشند.
  • سیستم مدیریت زیست محیطی ISO 14001-(2004): کنترل فعالیتها جهت انطباق با قوانین زیست محیطی
  • سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی OHSAS 18001-(1999): سازماندهی فعالیتها جهت پیشگیری از حوادث و حفاظت از پرسنل
بعضی از واحدهای کنترل کیفیت در شرف اخذ گواهینامهISO 17025 (اعتبار دهی فنی به نتایج آزمون آزمایشگاه ها در سطح بین المللی و جهانی) هستند و در حال حاضر شهر تهران گواهینامه ISO 17025را برای تمامی پارامترهای کیفی آب و فاضلاب شامل پارامترهای فیزیکی، شیمیایی (معدنی و آلی) و میکروبیولوژیکی دریافت کرده است و آبفای غرب نیز در حال دریافت گواهینامه فوق می باشد ضمن آنکه جزء آزمایشگاه های مرجع در سطح کل کشور بوده و همچنین جزء آزمایشگاه های معتمد سازمان حفاظت محیط زیست نیز می باشند.

بخش

IMS

ISO 17025

گواهینامه مرجع

گواهینامه معتمد

شهرتهران

6

1

1

1

غرب استان

3

-

-

1

شرق استان

1

-

-

-

جنوب شرقی استان

1

-

-

-

جنوب غربی استان

1

-

-

-

شهرهاو شهرک های غرب استان

-

-

-

-

آزمایشگاه شیمی فیزیک تصفیه خانه جلالیه،کن وتهران پارس

12

-

-

-

جمع

24

1

1

2

آزمایشگاه های تخصصی واحدهای کنترل کیفی ونظارت بربهداشت آب و فاضلاب استان تهران

آزمایشگاه باکتریولوژی آب و فاضلاب

وظایف اصلی این آزمایشگاه عبارتند از:
  • انجام آزمون های باکتریائی آب آشامیدنی شامل آزمون کلیه کلیفرم ها، کلیفرم های گرماپای، باکتری های هتروتروف، استرپتوکوک های مدفوعی، استافیلوکوکوس و پسودوموناس
  •  انجام آزمون های باکتریائی فاضلاب مانند آزمون کلیفرم های مدفوعی
درمواقع اعلام احتمال بیماری های اپیدمی از طریق وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی و شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور به عنوان مثال جلوگیری از شیوع بیماری التور یا وبا اقدامات زیر بصورت اضطراری صورت میپذیرد:
  • کنترل و نمونه برداری شبانه روزی از شبکه توزیع در سطح شهرهای استان
  • افزایش تعداد کلرسنجی آب آشامیدنی نسبت به شرایط عادی و در مجموع 50% بیش از توصیه استانداردها
  • افزایش تعداد نمونه های باکتریولوژیکی نسبت به شرایط عادی و در مجموع 50% بیش از توصیه استانداردها
  • تهیه محیط کشت خاص ویبریوکلرا و انجام آزمون های اختصاصی بر روی منابع آب خام و آب تصفیه شده درشبکه توزیع

آزمایشگاه بیولوژی آب و فاضلاب

وظایف اصلی این آزمایشگاه عبارتند از:
  • انجام آزمایش جهت شناسائی و شمارش پلانکتون ها شامل فیتوپلانکتون (کلروفیسه، سیانوفیسه، دیاتومه) و زئوپلانکتون (پروتوزوآ، کروستاسه، روتیفر)
  • نماتد های آزادزی و سایر موجودات ذره بینی
  • شمارش تخم انگل در نمونه های فاضلاب
در حال حاضر شهر تهران قادر به شمارش پروتوزوآ های کریپتوسپوریدیوم و ژیاردیا می باشد.

آزمایشگاه شیمی فیزیک آب

وظایف اصلی این آزمایشگاه عبارتند از:
  • انجام آزمایش های فیزیکی نظیر pH، کدورت، هدایت الکتریکی، کل جامدات محلول، رنگ، طعم و بو
  • انجام آزمایش های شیمیائی نظیر آمونیاک، نیتریت، نیترات، سختی، کلسیم، منیزیم، سدیم، پتاسیم، سیلیس، کلراید، سولفات، قلیائیت کل و قلیائیت فنل
  • انجام آزمایش دانه بندی ماسه، تعیین اندازه مؤثر، ضریب یکنواختی و تهیه منحنی ماسه

آزمایشگاه شیمی فیزیک فاضلاب

وظایف اصلی این آزمایشگاه عبارتند از:
  • انجام آزمایش های فیزیکی مانند درجه حرارت، هدایت الکتریکی، کل جامدات، کل مواد معلق، کل جامدات محلول، مواد قابل ته نشینی و کدورت
  •  انجام آزمایش های شیمیائی مانند اکسیژن محلول، BOD5، COD، آمونیاک، نیترات، نیتریت، فسفات، کلراید، قلیائیت، اسیدیته، چربی و روغن، سورفکتانت، سیاناید، سولفات و نسبت جذب سدیم.
  •  انجام آزمایش فلزات سنگین: کروم، کبالت، کادمیوم، مس، سرب، نیکل، روی، آهن، منگنز، ارسنیک و جیوه
  •  انجام آزمایش لجن تصفیه خانه های فاضلاب برای تعیین پارامترهای MLSS, MLVSS, SVI و قابلیت ته نشینی لجن

آزمایشگاه آلاینده های کمیاب

وظایف اصلی این آزمایشگاه عبارتند از:
  • انجام آزمایشهای فیزیکی مانند هدایت الکتریکی، دانسیته، کدورت و گازهای محلول
  •  انجام آزمایش های شیمیائی مانند دترجنت ها، COD، BOD5، برماید، فلوراید، سیاناید، باریوم، فلزات سنگین (کروم، کادمیوم، ارسنیک، جیوه و غیره)
  • تعیین درصد خلوص مواد شیمیائی مورد استفاده جهت سالم سازی آب مانند آهک، سولفات آلومینیوم، کلرید فریک
  •  تعیین ظرفیت تبادل کننده های یونی مانند رزین ها
  • آزمایش جار و تعیین کارآئی انواع مواد منعقد کننده و کمک منعقد کننده
  •  تعیین درصد خلوص اسیدها، آنالیز رسوب، آنالیز آلیاژ
  •  تعیین کلر لازم برای گندزدائی آب و تنظیم کلر آزاد باقیمانده در آب شبکه توزیع

آزمایشگاه اندازه گیری مواد آلی

وظایف اصلی این آزمایشگاه عبارتند ازاندازه گیری کل کربن آلی، تری هالو متان ها (THMs) ، سموم کلره (آفت کش ها (Pesticide) و سموم دفع آفات نباتی (Herbicide)) ، BTEX ، MTBE و هیدروکربن های نفتی(TPH) و هیدروکربن های آروماتیک چند حلقه ای (PAHs) توسط سیستمهای کروماتوگراف GC، HPLC و GC/ Mass از وظایف این آزمایشگاه است.

آزمایشگاه پژوهشی آب و فاضلاب

وظایف اصلی این آزمایشگاه عبارتند از:
  • پیشنهاد پروژه های مطالعاتی و پژوهشی
  •  تدوین روشهای مناسب برای پروژه های تصویب شده شرکت و هماهنگی در اجرا آنها
  •  تدوین بودجه مورد نیاز سالیانه واحدهای کنترل کیفی
  •  تهیه گزارش های کارشناسی، جداول، گراف ها و نقشه های کیفی آب
  •  تهیه آمار ماهیانه، شش ماهه و سالیانه
  • تهیه مقالات و گزارش های علمی
  •  کسب آخرین اطلاعات علمی در زمینه علوم کیفی آب و فاضلاب
  •  ارائه مشاوره کارشناسی به مراجعین و متقاضیان (خصوصی و دولتی)

خط مشی کنترل کیفی آب و فاضلاب استان تهران

اصول خط مشی های کنترل کیفی آب و فاضلاب استان تهران عبارتند از: 
  • اطمینان از رعایت وضعیت کیفی آب آشامیدنی شهرهای استان تهران جهت تطابق با استانداردهای معتبر ملی و بین المللی
  • بکارگیری تجهیزات، فناوری روز و انجام آزمایش ها براساس آخرین روش های استاندارد(استاندارد متد چاپ 2005)
واحد های کنترل کیفی تابعه آبفای استان تهران مطابق توصیه استاندارد های ملی و سازمان بهداشت جهانیWHO (Health Organization World)و بر اساس جمعیت تحت پوشش، تمامی نقاط مختلف شبکه توزیع آب آشامیدنی(از جمله نقاط کور شبکه) ، مخازن ذخیره آب، آب خام ورودی به تصفیه خانه هاو آب در فرآیند تصفیه و همچنین آب خروجی از تصفیه خانه ها، منابع تامین کننده آب شرب اعم از آب سطحی (شامل مسیررودخانه های کرج، جاجرود، رودخانه های منتهی به سد لار، همچنین اعماق مختلف سدهای لار، کرج، لتیان) وآبهای زیر زمینی (شامل تمامی چاههای عمیق (1574) و در مدار بهره برداری حدوداً 1130 حلقه چاه) را با نمونه برداری و انجام آزمایش های روزانه که شامل کلر سنجی، آزمون های باکتریولوژی، بیولوژی، فیزیکی، شیمیایی (معدنی) و اندازه گیری میکرو آلاینده ها نظیر فلزات سنگین : سرب، آنتیموان، مولیبدن، وانادیوم، ارسنیک، جیوه و. . . در حد ppb (میکروگرم برلیتر) و اندازه گیری دترجنتها و مواد آلی نظیر تری هالومتانها (THMs)، سموم آلی کلره، مواد نفتی نظیر  MTBE (36حلقه چاه) و BTEX می با شد، پایش و کنترل می نماید. از جمله این اقدامات میتوان به موارد ذیل اشاره کرد:
  • پایش و کنترل کیفی پساب خروجی تصفیه خانه های فاضلاب تحت پوشش شرکت فاضلاب تهران به منظور اطمینان از رعایت استاندارد سازمان حفاظت محیط زیست ایران جهت تخلیه به منابع پذیرنده و یا بررسی و کنترل عملکرد تصفیه خانه های فاضلاب
  • بررسی کیفیت روان آبهای سطحی، نهرها (نهر فیروز آباد، سرخه حصار و اوین درکه. . .) ، مسیل های استان تهران به لحاظ مسائل زیست محیطی به منظور جلوگیری از انتقال آلودگی ها
واحدهای کنترل کیفی آبفای استان تهران پس از پایش و اطمینان از وجود صحت و دقت کافی، نتایج به دست آمده را با استانداردهای ملی و سازمان بهداشت جهانی مقایسه کرده و هرگونه عدم تطابق پارامترهای کیفی با حد مجاز استاندارد ها مشخصاً ثبت و در اسرع وقت به مسئولین ذیربط گزارش می شود. جهت اطمینان بیشتر، نمونه برداری مجدد انجام و تا مشخص شدن علت آلودگی و رفع کامل آن موارد پیگیری می شود.

پایش منابع آب

نصب، بهره برداری و نگهداری از سیستم های Online در منابع تامین کننده مانند مسیر رودخانه های کرج و جاجرود، ورودی و خروجی تصفیه خانه های آب و فاضلاب، مخازن ذخیره آب نظیر سیستم های Online اندازه گیری پارامترهای pH، کدورت و کلر باقی مانده بطور مداوم انجام میگیرد.

نتیجه بررسی های به عمل آمده نشان می دهد که تغییرات کیفیت میکروبیولوژیکی و فیزیکی و شیمیایی آب رودخانه های جاجرود و کرج در محدوده ی طبیعی و قابل انتظار قرار دارد به جز در مواردی که در اثر سهل انگاری یا حوادث غیرمترقبه دچار آلودگی های لحظه ای و گذرا می گردد که بلافاصله پس از کشف دستور عدم استحصال از این منابع صادر میشود.

سایر فعالیت ها

آزمایشگاههای آبفای استان تهران علاوه بردارا بودن توانمندیهای بالقوه در ارائه خدمات کارشناسی و تخصصی در سطح کل کشور، همواره نقش مهمی را به عنوان مراکز آموزشی برای انتقال دانش فنی و تخصصی در زمینه آب و فاضلاب به سایر شرکتهای آب و فاضلاب، دانشجویان و کارشناسان در سطوح مختلف دانشگاهها و موسسات دولتی و خصوصی دارا می باشند. از جمله این فعالیت ها میتوان موارد زیر را نام برد:
  • مطالعه و تحقیق در زمینه بهینه سازی کیفیت آب آشامیدنی، عملیات تصفیه آب و فاضلاب، حفاظت از منابع و محیط زیست.
  • ارتباط با مراکز علمی و دانشگاهی با ارائه مقاله، ایراد سخنرانی و شرکت در سمینارها و همایش ها.
  • همکاری با پژوهشکده های علمی و کمیته های تخصصی علمی در سطح کشور.
  • انجام پروژه های تحقیقاتی
  • همکاری با موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران در تدوین استانداردهای آب و فاضلاب

بررسی کیفیت آب آشامیدنی در شبکه توزیع شهرهای استان تهران

بررسی کیفی آب آشامیدنی در سطح شهرهای استان تهران در 12 ماه سال 1387 موید آن است که بلحاظ کلر سنجی (مقدار کلر آزاد باقی مانده آب آشامیدنی)، دارای کیفیتی مطابق استاندارهای ملی و بین المللی است و میانگین کلر باقیمانده درتمامی آبفاهای تابعه بین 2/0 تا 1 میلی گرم بر لیتر (افزایش میزان کلر باقیمانده تا 1 میلی گرم در لیتربر اساس توصیه وزارت بهداشت و شرکت مهندسی آبفای کشور در رابطه با پیشگیری از شیوع بیماری التور) بوده که بیش از 14/98% از نمونه های برداشت شده دارای کلر باقیمانده مطلوب بوده اند.
تعداد نمونه های پاک از نظر وجود شاخص باکتریایی آب حدوداً 99 % کل نمونه برداریها را شامل شده است که براساس استانداردها، کل نمونه های پاک در طول یکسال برای جمعیتی مانند استان تهران در حد مطلوب و عالی باید بین 95% تا 99% باشد. لذا کیفیت آب آشامیدنی شهرهای استان تهران بلحاظ باکتریولوژی دارای کیفیتی مطلوب و درحد استاندارهای ملی و بین المللی است.
شرکت آبفای استان تهران با توجه به جمعیت استان تهران، ماهیانه22990 مورد نمونه برداری و44968 مورد آزمایش برروی آب آشامیدنی انجام میدهد که این مقدار بیش از توصیه های استاندارد ملی و بین المللی است.
بطور کلی یکی از اهداف شرکت آبفای استان تهران کاهش بهره برداری از آبهای زیرزمینی (جهت حفاظت از این منابع حیاتی که در معرض خطر آلودگی قرار دارند) و افزایش استفاده از آبهای سطحی بدلیل کیفیت مطلوب تر می باشد که در این راستا در نظر دارد باتسریع دراجرای طرح جامع آبرسانی و اجرای طرح تصفیه خانه های ششم و هفتم تهران و با استفاده از آب سطحی سدهای ماملو و طالقان، امکان ارتقای کیفیت آب آشامیدنی در شبکه توزیع را فراهم آورد.